Co gallo da celebración do Día Internacional da Muller, preparamos unha pequena selección de libros para traballar esta data co alumnado. Nas mesas os estudantes puideron atopar lecturas moi diversas: contos, biografías, álbumes ilustrados e libros informativos que nos achegan ás historias de mulleres que cambiaron o mundo e tamén a relatos que fomentan a igualdade, o respecto e a reflexión.
A través destes libros quixemos visibilizar o papel das mulleres na historia, na ciencia, na arte, no deporte e en moitos outros ámbitos, así como promover conversacións na aula sobre a igualdade de oportunidades e a importancia de construír unha sociedade máis xusta.
Estas mesas temáticas con motivo do 8M manteranse durante todo o mes, polo que convidamos a aqueles estudantes que aínda non pasaron a velas a achegarse á biblioteca, descubrir estes títulos e utilizalos como punto de partida para aprender, dialogar e seguir avanzando cara á igualdade.
Deixámosvos aquí a listaxe de obras que compoñen esta selección:
INFANTIL
E PRIMARIA
-Artur
e Clementina, A. Turin (Kalandraka): Clementina é unha
tartaruga á que o seu compañeiro lle impide desenvolver as súas inquedanzas. Un
conto simbólico sobre control, desigualdade e liberdade persoal.
-Rosa
Caramelo, A. Turin (Kalandraka): un grupo de
elefantas vive separado e condicionado por normas absurdas. Unha delas rebélase
contra os estereotipos de xénero.
-Unha
feliz catástrofe, A. Turin (Kalandraka): a través dunha
situación inesperada, móstrase como a cooperación e o reparto das tarefas son
fundamentais. Reflexiona sobre os roles tradicionais dentro da familia.
-A
historia dos bonobos con lentes, A. Turin (Kalandraka):
nun grupo de bonobos, as relacións entre machos e femias están marcadas por
normas inxustas que limitan a liberdade dunhas fronte a outros. A historia
invita a reflexionar sobre a desigualdade, o poder e a importancia de construír
relacións máis xustas e equilibradas.
-Até
as princesas soltan peidos, I. Brenman (Algar): unha
nena descobre que as princesas tamén fan cousas pouco “perfectas”. Un conto
divertido que rompe coa imaxe idealizada e irreal das princesas.
-Os
Bolechas pola igualdade, Pepe Carreiro (Xunta de Galicia): os
coñecidos personaxes de Pepe Carreiro reflexionan sobre a igualdade entre nenos
e nenas en situacións cotiás.
-Maruxa,
E. Mejuto (OQO): Maruxa é unha muller maior que viviu toda a súa vida
traballando no campo e coidando da casa sen descanso nin recoñecemento. A
través da súa historia, o libro rende homenaxe ás mulleres do rural,
visibilizando o seu esforzo silencioso e reivindicando a súa dignidade e
importancia na nosa historia colectiva.
-O
libro dos porcos, A. Browne (Kalandraka): Nunha familia
onde a nai asume todas as tarefas da casa, o resto acaban converténdose en
porcos. Unha crítica ao reparto desigual do traballo doméstico.
-Corre,
corre, Mary, corre, N. M. Bodecker
(Lumen): cunhas divertidas ilustracións e uns versos sinxelos e enxeñosos, este
libro conta a historia de Mary, quen logo dunha dura xornada aínda ten que coidar
do seu marido e facer todas as tarefas ás présas, ata que un día se farta.
Outro álbum ilustrado que trata o reparto inxusto e desigual do traballo
doméstico.
-Pequeña
y GRANDE: Ella Fitzgerald, M. I. Sánchez Vegara
(Alba): biografía ilustrada que presenta a infancia e os logros de Ella
Fitzgerald, cantante de jazz que superou unha infancia difícil ata
converterse nunha lenda musical.
-Pequeña
y GRANDE: Marie Curie, M. I. Sánchez Vegara (Alba): biografía
ilustrada que presenta a infancia e os logros de Marie Curie, científica
pioneira no estudo da radioactividade e primeira muller en recibir un Nobel.
-Pequeña
y GRANDE: Amelia Earhart, M. I. Sánchez Vegara
(Alba): biografía ilustrada que presenta a infancia e os logros de Amelia
Earhart, aviadora que rompeu marcas e barreiras nun mundo dominado por homes.
-Pequeña
y GRANDE: Dian Fossey, M. I. Sánchez Vegara (Alba): biografía
ilustrada que presenta a infancia e os logros de Dian Fossey, destacada primatóloga
que dedicou a súa vida á protección dos gorilas.
-Pequeña
y GRANDE: Agatha Christie, M. I. Sánchez Vegara
(Alba): biografía ilustrada que presenta a infancia e os logros de Agatha
Christie, escritora considerada a mestra do misterio e da novela policial.
-Pequeña
y GRANDE: Coco Chanel, M. I. Sánchez Vegara (Alba): biografía
ilustrada que presenta a infancia e os logros de Coco Chanel, deseñadora que
revolucionou a moda feminina.
-Pequeña
y GRANDE: Audrey Hepburn, M. I. Sánchez Vegara
(Alba): biografía ilustrada que presenta a infancia e os logros de Audrey
Hepburn, actriz e activista humanitaria.
-Pequeña
y GRANDE: Frida Kahlo, M. I. Sánchez Vegara (Alba): biografía
ilustrada que presenta a infancia e os logros de Frida Kahlo, carismática pintora
mexicana que expresou a súa identidade e sufrimento a través da arte.
-Pequeña
y GRANDE: Gloria Fuertes, M. I. Sánchez Vegara
(Alba): biografía ilustrada que presenta a vida de Gloria Fuertes, unha nena de
Madrid á que lle gustaba moito ler e escribir poemas. A pesar das dificultades,
seguiu o seu soño de ser escritora. Co tempo converteuse nunha poeta moi
querida, sobre todo pola súa poesía para nenos e polo seu estilo sinxelo e
divertido
-Yo,
Jane, P. McDonnell (Océano): conta a infancia de Jane
Goodall e como o seu amor polos animais a levou a converterse nunha científica
recoñecida mundialmente.
-Bimba
en el duatlón, E. Capdevila (Cromosoma): Bimba decide
participar nun duatlón e prepárase con ilusión para afrontar a proba. Ao longo
da historia vive os nervios da competición, o esforzo do adestramento e a
satisfacción de superarse. Un conto sobre constancia, deportividade e confianza
nunha mesma.
-Bimba
se apunta a fútbol, E. Capdevila (Cromosoma): Bimba
inscríbese nun equipo de fútbol e descobre o valor do xogo en equipo. Entre
adestramentos e partidos, aprende que o importante non é só gañar, senón
divertirse, colaborar e mellorar cada día.
-Bimba
y el skate, E. Capdevila (Cromosoma): Ao iniciarse
no skate, Bimba enfróntase a caídas e dificultades, pero tamén á emoción de
aprender algo novo. A historia destaca a perseveranza, a autonomía e a alegría
de atreverse a probar deportes diferentes.
-La
escuela secreta de Nasreen, J. Winter (Juventud): baseado
nunha historia real en Afganistán, narra como unha nena recupera a esperanza
grazas a unha escola clandestina para nenas.
-Yo
soy Adila: Historia ilustrada de Malala Yousafzai,
F. Degl’Innocenti (Miau): relata a historia de Malala Yousafzai, símbolo da
loita polo dereito á educación das nenas.
-Cuentos
de buenas noches para niñas rebeldes (1 e 2),
E. Favilli e F. Cavallo (Destino): cen historias curtas de mulleres reais de
distintos ámbitos que inspiraron cambios no mundo.
-Mulleres
bravas da nosa historia: Pepa a Loba, L. Costas (Urco
Editora): pequeno álbum ilustrado que recrea a figura dunha muller galega
rebelde e xusta.
-Mulleres
bravas da nosa historia: María Victoria Moreno,
E. Ríos (Urco Editora): vida e legado da coñecida escritora galega.
-Cleopatra:
raíña do Nilo, M. de Prémonville (Baía Edicións):
fermoso álbum ilustrado que achega o lector á vida da famosa raíña exipcia e ao
seu papel político.
-Tinta
do mar: pequena biografía de Luísa Villalta,
Polo Correo do Vento (Lela Edicións): pequena biografía ilustrada de Luísa
Villalta, poeta e violinista galega.
-Semente
de igualdade, semente de liberdade: pequena biografía de Ernestina Otero,
E. Mauricio (Lela Edicións): historia de Ernestina Otero, pedagoga galega
comprometida coa educación e a igualdade.
-Luísa
Villalta, a nosa estrela, S. Villalta (Teófilo
Edicións): biografía adaptada ao público infantil sobre a autora homenaxeada
nas Letras Galegas 2024.
-Luísa
Villalta: Alma de violino, B. Maceda, E. Ríos e L.
Sánchez (Xerais): obra que afonda na dimensión literaria e musical da autora.
-Mary
Shelley: la madre de Frankenstein, G. Calzada (El
Rompecabezas): achega á vida da autora que creou Frankenstein,
destacando o seu talento e contexto histórico.
-Clara
Campoamor: la sufragista, V. Vilardell Balasch
(El Rompecabezas): explica a loita de Clara Campoamor polo sufraxio feminino en
España.
-Inventoras
y sus inventos, A. López (Flamboyant): mostra mulleres
inventoras e as súas achegas tecnolóxicas, moitas veces invisibilizadas.
-Mini
biografías: Ana Frank, J. Morán (Susaeta): pequena achega
á súa vida durante o Holocausto e ao valor do seu diario.
-Mini
biografías: Frida Kahlo, J. Morán (Susaeta): breve achega á
artista mexicana e á súa vida marcada pola enfermidade e a arte.
-Mini
biografías: Marie Curie, J. Morán (Susaeta): pequena achega
á figura desta destacada científica.
-Pandeireteiras,
I. Varela, X. M. Varela e N. Gómez (Edicións Embora): álbum ilustrado que supón
un percorrido esencial pola traxectoria biográfica e artística das cantareiras protagonistas
das Letras Galegas de 2025. Representantes contemporáneas daquelas mulleres que
inspiran a Rosaía de Castro á hora de escribir Cantares Gallegos, obra
fundacional do Rexurdimento literario galego no século XIX. As protagonistas
son mulleres que tocan a pandeireta e cantan en festas, romarías e encontros,
mantendo viva a cultura galega.
-Pioneiras:
galegas que abriron camiño (1 e 2), A. Rodríguez (Xerais):
retratos de mulleres galegas que destacaron en diferentes ámbitos.
-Saínza,
a punkiereteira, M. Canosa (A Costureira Edicións): un
conto actual sobre identidade, rebeldía e liberdade persoal.
-Wangari
y los árboles de la paz, J. Winter (Ediciones Ekaré): álbum
que conta a historia real de Wangari Maathai, unha muller de Kenia que ve como
desaparecen os bosques do seu país. Para axudar á natureza, comeza plantando
árbores e anima a outras persoas a facer o mesmo. Así nace un movemento que
chega a plantar millóns de árbores. A súa loita polo medio ambiente e pola paz
acaba sendo recoñecida en todo o mundo.
-A
nena lectora, M. Rivas (Xerais): álbum ilustrado que
destaca o valor da lectura, da educación e da liberdade de pensamento a través
da figura dunha nena curiosa e amante dos libros. Permite reflexionar sobre a
importancia de que as nenas teñan acceso á cultura, ao coñecemento e ás mesmas
oportunidades ca os nenos.
ESO,
CICLOS E BACHARELATO
-Cantareiras,
I. Varela e X. M. Varela (Xerais): libro arredor da figura
das cantareiras, homenaxeadas nas Letras Galegas no 2025. Esta obra achéganos a
estas mulleres de Galicia que cantaban cancións tradicionais e transmitían a
cultura popular de xeración en xeración. A través da música e das festas,
mantiveron vivas as tradicións e a lingua galega. É unha homenaxe ás mulleres
que conservaron a música e a memoria do pobo galego.
-Las
chicas son guerreras: 26 rebeldes que cambiaron el mundo,
I. Cívico e S. Parra (Penguin Random House): recolle 26 biografías breves de
mulleres que romperon barreiras en distintos ámbitos (ciencia, arte, deporte,
activismo…). Cun estilo divulgativo e dinámico, visibiliza referentes femininos
que cambiaron o mundo.
-Mujeres
en el deporte: 50 intrépidas deportistas que jugaron para ganar,
R. Ignotofsky (Nórdica): libro ilustrado que presenta 50 deportistas pioneiras
de distintas disciplinas. Destaca os seus logros e as dificultades ás que se
enfrontaron nun ámbito tradicionalmente masculino.
-Persépole,
M. Satrapi (Rinoceronte): autobiografía de Marjane Satrapi, unha nena e
adolescente en Irán durante a revolución islámica. A través da súa experiencia,
amósase como os cambios políticos afectan ás mulleres, restrinxindo a súa
liberdade e dereitos. A obra reflicte a resistencia, o empoderamento e a loita
por manter a identidade propia fronte ás normas sociais e políticas. O formato
de cómic fai accesible a historia e invita a reflexionar sobre igualdade e
xénero.
-Ferreñas
e Rock and Roll, I. Pedreira (Baía Edicións): catálogo
ilustrado no que se outorga protagonismo a máis de trinta músicas ou formacións
íntegramente femininas que marcaron un antes e un despois tanto nos seus
respectivos estilos como no conxunto da música galega.
-Emilia
Pardo Bazán: Unha nena seducida polos libros,
M. X. Queizán (Xerais): biografía divulgativa que percorre a infancia e
formación de Emilia Pardo Bazán, destacando a súa paixón pola lectura e o seu
papel pioneiro na defensa da educación e dos dereitos das mulleres.
-Luísa
Villalta, melodía de palabras, M. Canosa (Xerais): achegamento
á vida e obra de Luísa Villalta, escritora, música e docente. O libro salienta
a súa sensibilidade artística e o seu compromiso cultural e social.
-¿Quién
era Ana Frank?, M. Pressler (Muchnik Editores): biografía
adaptada da vida de Ana Frank. Explica o contexto histórico do Holocausto e a
importancia do seu diario como testemuño da persecución nazi.
-As
mulleres nas matemáticas, M. Ríos Fachal (Baía
Edicións): divulgación sobre mulleres que contribuíron ao desenvolvemento das
matemáticas ao longo da historia. Pon en valor achegas frecuentemente
invisibilizadas no ámbito científico.
-Galegas
na Ciencia, I. Blanco (Belagua): presenta
científicas galegas de diferentes disciplinas, dando visibilidade ao talento
feminino en Galicia e ofrecendo referentes próximos para o alumnado.
-Virginia
Woolf, Gazzier e Ciccolini (Impedimenta): biografía en
formato ilustrado de Virginia Woolf. Repasa a súa traxectoria literaria, o seu
contexto vital e a súa relevancia no pensamento feminista e na narrativa do
século XX.
-Sally
Heathcote: Sufragista, M. M. Talbot (La Cúpula): novela
gráfica que narra a loita das sufraxistas británicas polo dereito ao voto
feminino a través da historia dunha moza traballadora implicada no movemento.
-Mujeres
en lucha, M. Breen e J. Jordahl (RBA): percorrido
ilustrado pola historia do feminismo e das reivindicacións polos dereitos das
mulleres, desde o sufraxismo ata movementos máis recentes.
-Irene,
a porteira, X. Pisón (Universidade da Coruña):
interesante cómic que nos achega a unha historia real acontecida na década dos
vinte do século pasado a través da figura de Irene González, unha rapaza que
rompeu barreiras no fútbol, ao se converter na porteira e capitá do equipo
masculino coruñés ao que deu nome: o Irene F.C. Esta é a historia dunha nena
que levou a súa paixón máis alá dos límites establecidos para as mulleres da
época e fixo realidade o seu soño.
-Mulleres,
U. Heinze (Xerais): obra que reúne relatos ou reflexións
arredor da experiencia feminina, abordando distintas realidades e contextos
sociais desde unha perspectiva literaria.
-Arredor
da muller en 18 mundos, U. Heinze (Xerais): conxunto de
textos que exploran múltiples facetas da identidade e da vivencia das mulleres,
propoñendo unha mirada plural e intercultural.
-Feminismos:
a historia cóntana as vencedoras, A. R. Figueiredo (Xunta
de Galicia): repaso divulgativo pola historia dos feminismos, explicando as
súas ondas, logros e debates principais cun enfoque accesible para público
novo.
-Mujeres,
I. Ruiz Ruiz (Ilustropos): libro ilustrado que presenta biografías breves de
mulleres relevantes na historia, destacando o seu papel transformador en
distintos ámbitos.
-Ana
Frank: la biografía gráfica, S. Jacobson e E. Colón
(Norma Editorial): a historia recolle a vida de Ana Frank, desde a súa infancia
ata os anos de ocultamento durante o Holocausto. O libro amosa os seus soños,
esperanzas e a forza da súa voz a través do diario, facendo accesible a súa
historia para lectores novos.
-Vendida,
P. McCormick (SM): novela xuvenil que trata a historia dunha rapaza nepalesa
que é vendida e obrigada a vivir nun prostíbulo. A obra toca temas como a
explotación, a trata de persoas e a falta de dereitos das mulleres en certos
contextos. Resulta moi potente para reflexionar sobre a desigualdade de xénero
e a vulneración dos dereitos das nenas e mulleres, aínda que ten contido duro,
polo que adoita recomendarse para alumnado de 4º da ESO ou Bacharelato.
-Como
saliva en la arena, K. Gordon (loqueleo): novela
xuvenil sobre a vida dunha rapaza que vive na pobreza e loita por sobrevivir
nun contexto social difícil. Permite traballar temas como a desigualdade
social, a resiliencia e o papel das mulleres e das nenas en situacións de
exclusión.
